k1
 

Geriatrik Rehabilitasyon

 
Yaşlanma ile meydana gelen fizyolojik değişiklikler ve eşlik eden kronik hastalıklar nedeniyle azalan fonksiyonları geliştirmek ve yaşam kalitelerini geliştirmek amacıyla hasta ve ailesinin de içinde bulunduğu birçok profesyonel disiplin ile birlikte geriatrik rehabilitasyon programı uygulanmaktadır.

Literatüre göre 65-75 yaş arası genç yaşlı,75-85 yaş arası orta yaşta yaşlı ve 85 yaş üzeri yaşlı olarak kabul edilmektedir ve her yaş grubu için rahatsızlıklarla azimle mücadele etmeli, vücut ileri yaşlara hazır halde bulundurulmalıdır.

Geriatrik rehabilitasyonda unutulmaması gereken, her hastanın kendine özel ihtiyaçları olduğudur. Rehabilitasyon planı kişiye özgü oluşturulursa başarı artar. Bu plan için ön koşul geriatrik hastanın fonksiyonel değerlendirmesinin yapılmasıdır. Fonksiyonel değerlendirme sonrası hasta için belirlenen hedefler hastanın fizyolojik, sosyal, ekonomik, ailevi, bilişsel, kültürel ve sosyal durumları yanı sıra eldeki mevcut olanaklar göz önüne alınarak belirlenir. Mevcut durum, varılması planlanan hedefler ve rehabilitasyon süreci hasta ve yakınları ile paylaşılarak hedefler hakkında farklı beklentilerin oluşmasına engel olunmalıdır.

Geriatrik Rehabilitasyonda İlkeler

1. İşlevsel düzeyi belirlemek
2. Değişen fizyolojik kapasiteyi göz önünde bulundurmak
3. Ailenin beklentilerini belirlemek
4. Psikolojik durumunu belirlemek
5. Hastanın hedeflerini ve motivasyonunu belirlemek
6. Hastalarda birbirini etkileyen pek çok bozukluğun olabileceğini bilmek
7. Tanıyı değil tedaviyi ve işlevi amaçlamak
8. İşlevin tekrar kazanılabileceğini bilmek
9. Gelişmenin yavaş ortaya çıkacağını bilmek
10. Eldeki mevcut kaynak ve seçenekleri değerlendirmek
11. En az sayıda ilaç kullanmak
12. Hareketsizliği önlemek
13. Göreve özgün egzersiz programı üzerinde durmak, programı basit tutmak
14. Sosyal yaşam için cesaretlendirmek
Bu ilkeler doğrultusunda yaşlının sağlık durumunun yanı sıra sosyal ve ekonomik durumu değerlendirilir. Yaşlı için bir rehabilitasyon programı oluşturulur. Bu program yalnızca hastalıkların tedavisi ile ilgili değil bireyin tüm ihtiyaçlarını kapsar.

Rehabilitasyon Programının Yararları

Eklem fleksibilitesini, kas gücünü ve kas direncini arttırır. Hastanın kardiyovasküler ve pulmoner kapasitesini arttırarak egzersiz kapasitesinin artmasına yardımcı olur. Osteoporoz (kemik erimesi) oluşumunu azaltır, kemik direncini ve mineralizasyonunu arttırır. Denge ve postürün düzelmesi sağlanır. (Yaşlılarda sıkça gözlenen denge problemleri günlük yaşam aktivitelerini olumsuz etkilemektedir). Yaşlılarda çok sık rastlanan üriner inkontinansa (idrar kaçırma) bağlı gelişen problemleri azaltmaya yardımcı olur. Diyabet, hipertansiyon, hiperlipidemi, akciğer kalp hastalıkları gibi kronik rahatsızlıkların etkilerini minimuma indirir. Obezite ve diğer beslenme bozuklukları üzerinde olumlu etkileri vardır.
Yaşlı kişilerde rehabilitasyonun amacına ulaşabilmesi için fiziksel, mental ve psikososyal problemlerin ayrıntılı olarak incelenmesi gerekir. Mental sağlık, fiziksel sağlık, fonksiyonel kapasite ve toplumsal katılımın çok yönlü değerlendirilmesi; uygun bakım ve rehabilitasyon programlarının planlanması için önemlidir. Fiziksel değerlendirme içinde; kas kuvveti, normal eklem hareketi, esneklik, postür, ağrı, nöromotor fonksiyon ve duyusal bütünleme, denge bozuklukları, düşmeler ve yürüyüş bozuklukları, kardiyopulmoner fonksiyonlar ve üriner fonksiyonlar incelenir. Fonksiyonel değerlendirmede günlük yaşam aktivitelerindeki bağımsızlık seviyesi incelenir. Çevresel değerlendirmede; ev ve çevrenin emniyet, yaşlının fonksiyon seviyesine uygunluğu değerlendirilir. Değerlendirmeler sonrasında tedavi planı belirlenir.
Geriatrik rehabilitasyon ciddi anlamda multidisipliner bir programdır.
 
g1